Bij hittestress op de werkvloer denken we vaak aan een hittegolf, maar het komt het hele jaar voor: bij ovens, smeltprocessen en hete machines in fabrieken en werkplaatsen, en in de zomer ook buiten en onder warme daken. Het leidt tot vermoeidheid, fouten en ongevallen, en in het ergste geval tot een hitteberoerte. Wat zegt de wet, welke signalen moet je herkennen en welke maatregelen werken?
Wat is hittestress?
Hittestress ontstaat als het lichaam zijn warmte niet meer goed kwijt kan. Dat hangt niet alleen af van de temperatuur. Ook luchtvochtigheid, zon of warmtestraling van machines, weinig luchtbeweging, zwaar lichamelijk werk en beschermende kleding spelen mee. Daardoor kan het in een productiehal bij een oven of in een kas al gevaarlijk zijn, terwijl het buiten nog niet extreem warm is.
Niet alleen in de zomer: hittestress in fabrieken
In veel productieomgevingen is hitte geen seizoensprobleem. Denk aan gieterijen en smelterijen, glas- en keramiekindustrie, bakkerijen, wasserijen en strijkerijen, kunststofverwerking, droogovens en het werken bij persen, kookketels of stoomleidingen. Medewerkers krijgen daar te maken met stralingswarmte van hete oppervlakken, warme lucht en vaak ook hoge luchtvochtigheid, terwijl ze soms zware beschermende kleding dragen.
Juist die combinatie maakt het risico groot, ook als het buiten koel is. In de zomer komt de buitenwarmte daar nog bovenop. Voor zulke werkplekken is het verstandig het risico op hittestress het hele jaar mee te nemen in de RI&E en de maatregelen daarop af te stemmen, zoals het afschermen van warmtebronnen, gerichte koeling of afzuiging, werk-rustschema’s en koele pauzeplekken.
Is er een maximumtemperatuur om te werken?
Nee. De Arbowet en het Arbobesluit noemen geen maximumtemperatuur. Wel moet de werkgever zorgen dat de temperatuur past bij het werk en maatregelen nemen tegen de risico’s van hitte. Hittestress hoort daarom thuis in de RI&E. Hoe ver je moet gaan, hangt af van de situatie: zwaar werk in de volle zon vraagt meer dan licht kantoorwerk.
Wie lopen extra risico?
- medewerkers die buiten werken, zoals in de bouw, infra, dakwerk en groenvoorziening;
- medewerkers in fabrieken en werkplaatsen met hete processen, zoals bij ovens, smelterijen, persen, bakkerijen en wasserijen;
- medewerkers in kassen;
- medewerkers in magazijnen en hallen onder een warm dak;
- wie zwaar lichamelijk werk doet of beschermende kleding draagt;
- nieuwe medewerkers die nog niet aan de warmte gewend zijn.
Signalen van hittestress
Leer medewerkers de signalen herkennen, bij zichzelf en bij collega’s:
- dorst, hoofdpijn en vermoeidheid;
- duizeligheid en misselijkheid;
- spierkrampen;
- minder concentratie en meer fouten.
Bij verwardheid, een hoge lichaamstemperatuur of bewustzijnsverlies kan sprake zijn van een hitteberoerte. Bel dan direct 112 en koel de persoon zo snel mogelijk af.
Maatregelen die werken
Volg de arbeidshygiënische strategie: begin bij de bron en kijk pas als laatste naar persoonlijke maatregelen.
- Bron en techniek: hete oppervlakken isoleren of afschermen, warmte gericht afzuigen, koeling, zonwering, ventilatie en schaduw op de werkplek.
- Organisatie: zwaar werk in de koelere uren plannen, extra pauzes op een koele plek, taakroulatie en aangepaste werktijden.
- Medewerkers: voldoende drinkwater, luchtige kleding waar dat veilig kan, en nieuwe medewerkers rustig laten wennen.
- Voorlichting: leg uit welke signalen belangrijk zijn en wat te doen bij klachten, bijvoorbeeld in een toolboxmeeting.
Leg het vast in een hitteplan
Tijdens een hittegolf is er weinig tijd om nog maatregelen te bedenken. Met een hitteplan leg je vooraf vast vanaf wanneer je in actie komt, welke maatregelen dan gelden, wie waarvoor verantwoordelijk is en hoe je medewerkers informeert. Zorg dat het plan in het voorjaar klaarstaat.
Meten geeft zekerheid
Twijfelt je of het risico op hittestress groot is, dan geeft een meting met de WBGT-index duidelijkheid. Die combineert temperatuur, luchtvochtigheid, warmtestraling en luchtbeweging in één waarde, die volgens NEN-EN-ISO 7243 wordt vergeleken met referentiewaarden voor de zwaarte van het werk.
ArboVeiligheid voert WBGT-metingen uit, stelt hitteplannen op en geeft voorlichting. Lees meer over hittestress op het werk voorkomen of vraag vrijblijvend een offerte aan.
