Trillingen
Trillingen meten op de werkplek
Werken met trillend gereedschap of op voertuigen en machines kan op termijn leiden tot schade aan handen, armen en rug. We meten en beoordelen hand-armtrillingen en lichaamstrillingen, toetsen aan de actiewaarden en grenswaarden uit het Arbobesluit en adviseren over praktische maatregelen.
Getoetst aan het Arbobesluit
Concreet plan van aanpak
Landelijke dekking
Arbeidshygiënist in eigen dienst
Deze opdrachtgevers gingen je voor

Achtergrond
Waarom trillingen meten?
Trillingen worden vaak onderschat, omdat de schade pas na jaren zichtbaar wordt. Hand-armtrillingen van gereedschap kunnen leiden tot witte vingers, tintelingen, krachtverlies en schade aan zenuwen, bloedvaten en gewrichten. Lichaamstrillingen, bijvoorbeeld op een heftruck, shovel of tractor, verhogen het risico op rugklachten. Met een meting zie je welke machines en taken het meeste risico geven. Trillingen spelen vaak bij:
✓ Breekhamers, boorhamers en trilplaten
✓ Slijpmachines, haakse slijpers en schuurmachines
✓ Heftrucks, reachtrucks en ander intern transport
✓ Shovels, graafmachines en ander grondverzet
✓ Tractoren, landbouwvoertuigen en vrachtwagens
Komt er uit de RI&E een actiepunt voor hand-armtrillingen of lichaamstrillingen? Dan volgt meestal een nadere inventarisatie: een trillingsmeting om de blootstelling te bepalen. Lees meer over de nadere inventarisatie en verdiepende RI&E.
Normen
Actiewaarden en grenswaarden voor trillingen
De waarden gelden voor de dagelijkse blootstelling, genormaliseerd naar een werkdag van acht uur, ook wel A(8) genoemd.
Hand-arm
2,5 en 5 m/s²
Voor hand-armtrillingen ligt de actiewaarde op 2,5 m/s² en de grenswaarde op 5 m/s². We meten volgens NEN-EN-ISO 5349 op het gereedschap zelf, tijdens het normale gebruik.
Lichaam
0,5 en 1,15 m/s²
Voor lichaamstrillingen ligt de actiewaarde op 0,5 m/s² en de grenswaarde op 1,15 m/s². We meten volgens ISO 2631-1 op de stoel of vloer van het voertuig of de machine.
Gebruiksduur
Maximale gebruiksduur
Uit de meting berekenen we hoe lang een machine of voertuig per dag gebruikt kan worden voordat de actie- of grenswaarde wordt bereikt. Dat maakt het advies direct toepasbaar in de planning.
Onze diensten
Onze trillingsmetingen en advies
Inventarisatie
We brengen in kaart welk trillend gereedschap, welke machines en voertuigen worden gebruikt, door wie en hoe lang.
Meting hand-armtrillingen
We meten de trillingen op handgereedschap tijdens het echte werk, volgens NEN-EN-ISO 5349.
Meting lichaamstrillingen
We meten de trillingen op stoelen van voertuigen en mobiele machines, tijdens normale ritten en werkzaamheden.
Dagelijkse blootstelling
We berekenen de dagelijkse blootstelling A(8) per functie en de maximale gebruiksduur per machine.
Plan van aanpak
Advies over trillingsarm gereedschap, onderhoud, betere stoelen en banden, rijroutes, taakroulatie en werktijden.
Voorlichting
Medewerkers leren de risico's herkennen, klachten tijdig melden en het gereedschap zo te gebruiken dat de belasting lager blijft.
Werkwijze
Zo verloopt een trillingsmeting
01
Inventarisatie
We brengen gereedschap, machines, voertuigen en gebruiksduur in kaart.
02
Meetplan
We bepalen welke taken en machines representatief zijn om te meten.
03
Metingen
We meten tijdens het normale werk, op het gereedschap of de stoel.
04
Rapport en advies
Je ontvangt de dagelijkse blootstelling, de toetsing en concrete maatregelen.
Arbeidsinspectie
Eis tot naleving ontvangen?
Heeft de Arbeidsinspectie een eis tot naleving opgelegd omdat de blootstelling aan trillingen niet is beoordeeld of er geen maatregelen zijn genomen (artikel 6.11b en 6.11c Arbobesluit)? Dan moet je binnen de gestelde termijn laten zien wat je hebt gedaan. Lees wat de inspectie meestal vraagt en hoe je het aanpakt.

Wie voert het onderzoek uit
Jelmer Mook
Gecertificeerd arbeidshygiënist & veiligheidskundige
Jelmer voert de metingen en beoordelingen zelf uit, van de meetstrategie tot het rapport. Hij richt zich op gezond werken: gevaarlijke stoffen, geluid, trillingen, binnenmilieu en fysieke belasting.
FAQ
Veelgestelde vragen over trillingen
Wat zijn hand-armtrillingen?
Hand-armtrillingen zijn trillingen die via handgereedschap of bedieningshendels op de handen en armen worden overgebracht, bijvoorbeeld bij breekhamers, slijpmachines of bosmaaiers. Langdurige blootstelling kan leiden tot witte vingers, tintelingen, gevoelloosheid, krachtverlies en gewrichtsklachten.
Wat zijn lichaamstrillingen?
Lichaamstrillingen zijn trillingen die via de stoel of de vloer op het hele lichaam worden overgebracht, bijvoorbeeld bij het rijden op een heftruck, shovel, tractor of vrachtwagen. Ze verhogen vooral het risico op rugklachten, zeker in combinatie met schokken en een ongunstige zithouding.
Welke grenswaarden gelden voor trillingen?
Voor hand-armtrillingen geldt een actiewaarde van 2,5 m/s² en een grenswaarde van 5 m/s². Voor lichaamstrillingen is de actiewaarde 0,5 m/s² en de grenswaarde 1,15 m/s². De waarden gelden voor de dagelijkse blootstelling, omgerekend naar een werkdag van acht uur.
Kan ik ook rekenen met de waarden van de fabrikant?
Voor een eerste inschatting kan dat. Fabrikanten geven een trillingswaarde op, maar die is gemeten onder testomstandigheden. In de praktijk liggen de waarden vaak hoger, bijvoorbeeld door slijtage, ander materiaal of een andere werkwijze. Een meting op de werkplek geeft daarom meer zekerheid.
Wat moet ik doen als de actiewaarde wordt overschreden?
Dan stel je een programma op met technische en organisatorische maatregelen om de blootstelling te verlagen, zoals trillingsarm gereedschap, beter onderhoud, betere stoelen of kortere gebruiksduur. Ook geeft je voorlichting en geeft je medewerkers een passend gezondheidsonderzoek aan. De grenswaarde mag nooit worden overschreden.
Voor welke bedrijven is een trillingsmeting zinvol?
Voor elk bedrijf waar met trillend gereedschap wordt gewerkt of waar medewerkers veel tijd doorbrengen op voertuigen en mobiele machines. Denk aan bouw, infra, grondverzet, sloop, metaal- en houtbewerking, groenvoorziening, landbouw, logistiek en transport.
Is een nadere inventarisatie trillingen verplicht?
Ja, als medewerkers kunnen worden blootgesteld aan hand-armtrillingen of lichaamstrillingen. Het Arbobesluit verplicht de werkgever om de blootstelling te beoordelen en zo nodig te meten (artikel 6.11b). Die beoordeling is de nadere inventarisatie trillingen. Een trillingsmeting geeft daarvoor de onderbouwing.
Meer van ArboVeiligheid
Gerelateerde diensten
Trillingen laten meten?
Vraag vrijblijvend een offerte aan. We bespreken welke machines en voertuigen je gebruikt en stellen een passend meetplan op. Je hoort binnen 48 uur van ons.














